موسسه علمی پژوهشی فری تز

شیمی کاربردی

شیمی کاربردیReviewed by Admin on Sep 14Rating:

تاريخ پيدايش دانش شيمي را شايد بتوان با پيدايش انسان بر کره زمين همزمان دانست.تاريخ، پر از افسانه‌هاي کيمياگري و کيمياگران و رؤياهاي انسان در رسيدن به غيرممکن‌ها بوده است. ترديدي نيست که دنياي امروز تا حد قابل ملاحظه‌اي بر اثر فعاليت‌هاي شيميدان‌ها شکل گرفته است. بدون توسعه شيمي و صنايع شيميايي در هر کشوري، صنايع آن کشور چهره‌اي ناقص خواهد داشت.شيمي، دانش مولکول‌ها، اتم‌ها و پيوندهاست. دانشي که مي‌تواند خواص ماده، چگونگي تغييرات و شيوه توليد آن‌ها را بررسي کند. اين دانش، زيربناي بسياري از علوم ديگر زيستي و صنعتي است.يک شيميدان با موادي سروکار دارد که هريک داراي خواص گوناگوني است. آشنايي با اين مواد و خواص آنها در يک مجموعه دانشگاهي به عنوان رشته شيمي جاي مي‌گيرد.

* گرايش‌ها و ابعاد مختلف اين رشته در کارشناسي ارشد

رشته شيمي در مقطع کارشناسي ارشد داراي گرايش‌هاي شيمي آلي، شيمي تجزيه، شيمي معدني، شيمي فيزيک، شيمي کاربردي، نانو شيمي و فيتو شيمي است.

آشنايي با گرايش‌هاي اين رشته در کارشناسي ارشد

* شيمي آلي

واژه ” آلي” باقيمانده از روزگاري است که ترکيبهاي شيميايي را، بسته به اين که از چه محلي منشاء گرفته باشند، به دو طبقه غير آلي و آلي تقسيم مي‌کردند. ترکيبهاي غير آلي ، ترکيبهايي بودند که از مواد معدني بدست مي‌آمدند. ترکيبات آلي ، ترکيبهايي بودند که از منابع گياهي يا حيواني ، يعني از مواد توليد شده به وسيله ارگانيسمهاي زنده بدست مي‌آمدند.اما با سنتز اوره از مواد معدني که يک ترکيب آلي است اين طبقه بندي صرفا” براي آساني کار مي باشد.

شيمي آلي شيمي ترکيبات کربن است که وسيع ترين طيف ترکيبات را دارد.

* شيمي تجزيه

شيمي تجزيه شامل جداسازي ، شناسايي و تعيين مقدار نسبي اجزاي سازنده يک نمونه از ماده است. شيمي تجزيه نقشي حياتي را در توسعه علوم مختلف به عهده دارد، لذا ابداع فنون جديد تجزيه و بسط و تکامل روشهاي تجزيه شيميايي موجود ، آنقدر سريع و گسترده است که اندکي درنگ در تعقيب رويدادهاي تازه سبب بوجود آمدن فاصله‌هاي بسيار زياد علمي خواهد شد. نقش اين فنون در فعاليتهاي توليدي روز به روز گسترده‌تر و پردامنه‌تر مي‌گردد. امروزه ، کنترل کيفيت محصولات صنعتي و غير صنعتي ، جايگاه ويژه‌اي دارد که اساس اين کنترل کيفيت را تجزيه‌هاي شيميايي انجام شده به کمک روشهاي مختلف تجزيه‌اي تشکيل مي‌دهد.

* شيمي فيزيک

شيمي فيزيک بخشي از علم شيمي است که در آن ، از اصول و قوانين فيزيکي ، براي حل مسائل شيميايي استفاده مي‌شود. به عبارت ديگر ، هدف از شيمي فيزيک ، فراگيري اصول نظري فيزيک در توجيه پديده‌هاي شيميايي است. براي آشنايي بيشتر با علم شيمي فيزيک ، بايد با زير مجموعه‌هاي اين علم آشنا شويم و اهداف اين علم را در دل اين زير مجموعه‌ها بيابيم.

* شيمي معدني

شاخه بزرگي از علم شيمي است که بطور کلي شامل بررسي ، تحليل و تفسير نظريه‌هاي خواص و واکنشهاي تمام عناصر و ترکيبات آنها به غير از ترکيبات آلي مي باشد.به عبارت ديگر مي‌توان چنين اظهار نظر کرد که شيمي معدني کليه موادي را که از جمله ترکيبات کربن نباشند، به استثناي اکسيدهاي کربن و دي‌سولفيد کربن دربرمي‌گيرد.

* نانو شيمي

براي شروع بهتر است تعريفي عام از علم فناوري نانو داشته باشيم . اين فناوري پديده هزاره سوم مي باشد و ورود به اين عرصه اجتناب ناپذير است. در واقع اين زمينه را نمي توان به عنوان رشته جديدي معرفي کرد بلکه رويکردي جديد به کليه علوم و فنون موجود در مقياس نانو است .اگر از ديدگاه شيمي و مهندسي شيمي به فناوري نانو نگريسته شود، مي توان گفت رشته نانو شيمي تقريباً در تمامي علوم و فنون به کار مي رود.به عبارت ديگر در زمينه هاي مختلفي از جمله سوخت ، پليمر ، رنگ ، ساخت و ساز ، پوشاک ، دارو ، غذا و به طور کلي هر آنچه که به شيمي و مهندسي شيمي مر بوط مي شود، مي توان از مزاياي اين فناوري بهره جست.

* فيتوشيمي

فيتوشيمي دانش بررسي و مطالعه ترکيبات شيميايي گياهي است. به بيان ديگرمي توان گفت شاخه اي از علم شيمي است که موضوع آن، مطالعه ترکيبات شيميايي گياهان است. از جمله اين ترکيبات، متابوليت هاي ثانويه گياهي است. در مفهومي اختصاصي تر، فيتوشيمي با شيمي گياهان دارويي مرتبط است و در طول قرون متمادي بسياري از ترکيبات گياهي نقشي اساسي درصنايع داروسازي داشته اند. تکنيک هاي رايج دراين علم عبارتند از: استخراج و جدا سازي، تغليظ، آناليز و تکنيک هاي کروماتوگرافي و الکتروفورزکه در نهايت شناخت فرمولهاي دقيق ساختاري و مسيرهاي بيوسنتزي را امکان پذير مي سازد. شواهد فيتوشيميايي از جمله شواهد و صفات مورد استفاده در طبقه بندي هاي فيلوژنتيکي هستند، به گونه اي که در گونه هاي داراي قرابت و خويشاوندي با يکديگر، ترکيبات مشابهي يافت مي شود اما هميشه نيز اين گونه نيست.

گرايش‌هاي اين رشته در کارشناسي

* رشته شيمي گرايش محض

در رشته شيمي با گرايش شيمي محض در يک دوره ? ساله مشترک با گرايش شيمي کاربردي اصول اوليه شيمي مورد بررسي قرار مي گيرد و بعد از دروس تخصصي در زمينه مربوطه ارائه مي گردد که اين دروس بيشتر جنبه ي تئوري دارند.پس کارشناسان شيمي محض بيشتر از معلومات نظري برخوردارند تا توانايي هاي آزمايشگاهي، به همين دليل نيز حوزه فعاليت آتي آنها بيشتر در مراکز تدريس است.وامکان ادامه ي تحصيل براي آنها بيشتر است در اين رشته امکان ادامه تحصيل در مقاطع کارشناسي ارشد و دکترا نيز مي باشد فارغ التحصيلان مي توانند به دو صورت، کار کنند يا تئوري يا عملي؛ که معمولاً فارغ التحصيلان در تئوري جذب آموزش و پرورش مي شوند و در عملي هم جذب صنعت مي شوند به عنوان مثال صنايع دارويي که دانشجو بايد اطلاعات تئوري بالايي در سنتز شيمي را داشته باشد.

دانشجويان رشته شيمي مجاز به گذراندن ? نيم سال تحصيلي مي باشند که بعد از آن به اخذ مدرک کارشناسي نايل مي شوند. اين دروس در غالب دروس عمومي، اختصاصي و پايه است.

* رشته شيمي گرايش کاربردي

دانشجويان اين رشته از نگاه صنعتي و کاربردي به شيمي نگاه کرده و وظيفه انتقال يافته هاي جديد در عرضه شيمي به صنعت و تکنولوژي را به عهده دارند و در طراحي واحدهاي مختلف و پي ريزي منابع بسيار عظيم معدني و گاز و نفت نقش دارد. ما احتياج به دانش آموختگاني داريم که بتوانيم از اين منابع بزرگ علمي در جهت رفاه و امنيت کشور استفاده کنيم. کساني که در اين رشته فعاليت مي کنند بايد از نظر رياضيات، فيزيک و شيمي اطلاعات بالايي داشته باشند. شيمي کاربردي حد فاصل بين شيمي محض و رشته هاي مهندسي شيمي است که فارغ التحصيلان مي توانند در صنايع مختلف شيميايي مانند چرم، رنگ، پليمر و صنايع داروسازي مشغول به کار شوند و طبيعي است هرچه کشوري، پيشرفته تر باشد نياز به اين دانشجويان و فارغ التحصيلان بيشتر است.

* رشته دبيري شيمي

براي تامين نياز آموزش و پرورش به کارشناسان شيمي که وظيفه ي تدريس شيمي را در دبيرستان عهده دار شوند اين رشته پايه گزاري شده.در اين رشته دانشجو همان واحد هايي که براي شيمي محض ارائه مي شود به همراه دروس تربيتي ويژه آموزش و پرورش را پشت سر خواهد گذاشت.امکان ادامه تحصيل تا مقطع دکتري با موافقت آموزش پرورش وکسب شرايط علمي ميسر مي باشد. دستگاههايي مانند وزارت آموزش و پرورش، صنايع سنگين، علوم و تحقيقات و فن آوري و نفت،صنايع و معادن از جمله بخشهايي هستند که قادر به جذب فارغ التحصيلان رشته شيمي هستند. به دليل گستردگي اين رشته نسبت به ساير رشته ها، استخدام ادواري آن بيشتر است، چون بيشتر با ساير صنايع در ارتباط است.

* زمينه‌هاي اشتغال

بازار کار رشته شيمي

شيمي از جمله معدود رشته‌هايي است که فارغ‌التحصيل آن مي‌تواند هميشه مشغول به کار باشد. چون هر کارخانه‌اي که داير شود، در بخش کنترل کيفيت کالاهاي ساخته شده نياز به يک شيمي‌دان دارد. در تمام صنايع نيز احتياج به فارغ‌التحصيلان شيمي داريم تا مواد اوليه را با توجه به استانداردهاي جهاني بررسي کرده و رد يا قبول کنند. در مقطع ليسانس شيمي داراي دو گرايش محض و کاربردي است. فارغ‌التحصيل شيمي محض در شروع يک فعاليت صنعتي نقش دارد چرا که او راهکارهاي تئوريک ساخت يک ماده را ارائه مي‌دهد و سپس يک فارغ‌التحصيل شيمي کاربردي و يا مهندس شيمي طراحي نيمه صنعتي ماده مورد نظر را ارائه مي‌دهد.

موارد جذب فارغ التحصيلان رشته شيمي

– طرح، نظارت و اجراي طرح‌هاي تحقيقاتي کوچک و بزرگ شيميايي در سطوح مختلف کاربردي و علمي محض، در دانشگاه‌ها، کارخانجات و مراکز تحقيقاتي، به منظور ارتقاي کمي و کيفي محصولات مورد نياز جامعه.

– مسووليت و ارائه خدمات در آزمايشگاه‌هاي کنترل کيفي، پيگيري و ارائه معيارهاي استاندارد به منظور افزايش کميت و کيفيت محصولات توليدي و همچنين مواد مصرفي کارخانه‌ها و صنايع.

– ارائه خدمات آموزشي در سطح دانشگاهها وعهده‌دار شدن مسووليت هدايت آزمايشگاه‌ها، دبيرستانها و موسسات آموزشي.

– ارائه طرح‌هاي پژوهشي به منظور استفاده از منابع اوليه ارزنده موجود در جامعه در جهت افزايش بهره‌وري از آن‌ها و جلوگيري از صادرات بي‌رويه مواد اوليه ارزشمند و تبديل آن‌ها به محصولات واسطه‌اي که ارزش اقتصادي بالاتري دارند.

– ارائه خدمات در کارخانجات پتروشيمي، پلاستيک، لاستيک، رنگ و رزين، الياف، صنايع غذايي، صنايع دارويي، بهداشتي و شوينده‌ها . آمادگي براي ادامه تحصيلات در مقاطع بالاتر براي تامين کادر علمي دانشگاه‌ها و ساير مراکز علمي. کمک به توسعه صنايع دستي که در سطح گسترده‌اي در جامعه پراکنده هستند؛ از جمله ساخت رنگ‌هاي بهتر و متنوع‌تر، بخصوص استفاده از رنگ‌هاي طبيعي موجود در صنعت فرش.

– چرم‌سازي

– موادغذايي

علاوه بر موارد فوق يک شيميست مي‌تواند با کمترين امکانات کارگاه کوچکي داير کرده و بعضي از مواد مورد نياز جامعه را توليد کند. دوره کارشناسي ارشد شيمي دوره‌اي با گرايش‌هاي تخصصي در شش گرايش (شيمي آلي ، شيمي تجزيه، شيمي معدني، شيمي فيزيک، شيمي کاربردي و فيتوشيمي) است.

* شيمي آلي

زمينه‌اي است که از ديدگاه تکنولوژي اهميتي فوق‌العاده دارد. شيمي آلي شيمي رنگ و دارو ، کاغذ و مرکب ، رنگينه‌ها و پلاستيک‌ها ، بنزين و لاستيک چرخ است. شيمي آلي، شيمي غذايي است که مي‌خوريم و لباسي است که مي‌پوشيم. از جمله فرصت‌هاي شغلي ممکن مي توان براي افراد متخصص در اين گرايش مي‌توان به موارد زير اشاره کرد:

سنتز ترکيبات آلي: کار درمراکز داروسازي و کمک به سنتز دارو ومواد آرايشي بهداشتي.

طيف سنجي آلي: کار در آزمايشگاه‌هاي شناسايي مواد شيميايي کنترل کيفي.

صنايع شيمي آلي و پليمر: ارتباط تنگاتنگي بين شيمي آلي و شيمي پليمر وجود دارد. سنتز پليمرهاي جديد، اصلاح ساختار پليمرها به منظور بهبود خواص آن‌ها و ايجاد خواص جديد براي کاربردهاي خاص مي‌تواند انگيزه‌اي براي کارخانجات و مراکز علمي براي استفاده از يک کارشناس ارشد شيمي آلي باشد.

سينتيک و مکانيزم واکنشهاي آلي: بسياري از صنايع فعال شيمي مخصوصا “بخش‌هاي درگير با پترشيمي و نفت شاخه‌اي از شيمي آلي هستند که با بررسي مکانيسم واکنش‌ها و سنتيک آن‌ها مي‌توان اطلاعات ارزشمندي بدست آورد و براي ساخت کاتاليزورهاي جديد و افزايش سرعت واکنش‌ها و نيز افزايش راندمان توليد از آن‌ها استفاده کرد که اينهه همه از تخصص‌هاي يک شيمي‌دان آلي است.

بيوشيمي: بيوشيمي بررسي شيمي سيستم‌هاي زيستي است. که ارتباط تنگاتنگي بين آن و شيمي آلي برقرار است. يکي ديگر از مراکز جذب شيمي دان آلي مي تواند اين مراکز باشد.

* شيمي معدني

فارغ التحصيلان رشته شيمي معدني در مراکز علمي و پژوهشي مي توانند به بررسي

– کاتاليزورها

– شيمي آلي – فلزي

– صنايع معدني

– مطالعات الکتروشيميايي کمپلکس هاي معدني

– نانو ذرات بپردازند و نيز در صنايع مختلفي مانند استخراج مواد شيميايي از منابع معدني توليد انواع مواد شوينده ضدعفوني کننده پاک کننده و… مشغول به کار شوند.

* شيمي تجزيه

کنترل کيفيت محصول

بيشتر صنايع توليدي نيازمند به توليد با کيفيت يکنواخت هستند. براي کسب اطمينان از برآورده شدن اين نيازمندي مواد اوليه و همچنين محصول نهايي توليد ، مورد تجزيه‌هاي شيميايي وسيعي قرار مي‌گيرند.

نمايش و کنترل آلوده کننده‌ها

فلزات سنگين پسمانده‌هاي صنعتي و حشره کشهاي آلي کلردار ، دو مشکل کاملا شناخته شده مربوط به ايجاد آلودگي هستند. به منظور ارزيابي چگونگي توزيع و عيار يک آلوده کننده در محيط ، به يک روش تجزيه‌اي حساس و صحيح نياز است و در کنترل پسابهاي صنعتي ، تجزيه شيميايي روزمره حائز اهميت است.

مطالعات پزشکي و باليني

عيار عناصر و ترکيبات مختلف در مايعات بدن ، شاخصهاي مهمي از بي نظمي‌هاي فيزيولوژيکي مي‌باشند. محتوي قند بالا در ادرار که نشانه‌اي از يک حالت ديابتي است و وجود سرب در خون ، از شناخته‌ترين مثالها در اين زمينه مي‌باشد. که همه به تجزيه کيفي و کمي نياز دارند

عيارگيري

از ديدگاه تجارتي در برخورد با مواد خام نظير سنگهاي معدني ، ارزش سنگ معدن ، از روي فلز موجود در آن تعيين مي‌شود. اين موضوع ، مواد با عيار بالا را نيز غالبا شامل مي‌شود. بطوري که حتي تفاوت کم در غلظت مي‌تواند از نظر تجاري تاثير قابل ملاحظه‌اي داشته باشد. بنابراين يک روش تجزيه‌اي قابل اعتماد و صحيح از اهميت اساسي برخوردار است.

دیدگاه شما

( الزامي )

(الزامي)